Chí Phèo – “Hậu” hiện đại
Phạm Lưu Vũ
Ta là một kẻ có chí. Điều
này thì không cần phải nghi ngờ. Bước chân ra khỏi làng, ta lẩm nhẩm một câu
vừa nghe được từ lão hàng xóm: “Đã mang tiếng ở trong trời đất / phải có danh
gì với núi sông“. Ta cần phải lập danh?
Điều đó thì rõ rồi. Vấn đề là phải có một cái đích nào đó để phấn đấu, theo
đuổi. Đuổi kịp rồi thì lại phải vượt qua, vượt càng xa càng tốt… Bình sinh, ta
ghét cay ghét đắng sự tầm thường. Ta chỉ hâm mộ mỗi sự nổi tiếng mà thôi. Nổi
tiếng – đó chính là cái đích phấn đấu của ta. Nhưng khái niệm ấy chung chung
quá, trừu tượng quá. Phải tìm một cái đích trực quan hơn. Trên đời ai là người
nổi tiếng nhất? Kẻ đó sẽ là cái đích cụ thể, bằng xương bằng thịt để ta phấn
đấu, để ta đuổi kịp, đuổi kịp rồi vượt qua. Ta tìm đến một vị học giả ở phố
huyện.
Nghe nói vị học giả này đọc
nhiều sách lắm, đọc đến nỗi méo cả mồm đi. Trong nhà ông ta, sách chất cao đến
trần, sách chật cả lối đi, thậm chí ngồi ỉa cũng phải dựa lưng vào sách… Chắc
chắn vị học giả ấy sẽ tHỏa mãn yêu cầu của ta. Nghe ta hỏi, vị học giả méo mồm
ngẫm nghĩ một lát rồi trả lời: “Từ khi lão biết đọc sách đến nay, đã sáu chục
năm có lẻ. Song chưa thấy ai nổi tiếng hơn cái lão Chí Phèo ở làng Vũ Đại!“.
Chí Phèo là người nổi tiếng nhất? Vị học giả đó đã phán thì không thể sai. Vậy
Chí Phèo sẽ là cái đích để ta vượt qua. Ừ thì Chí Phèo! Tay
này ta biết. Có cả truyện viết về lão hẳn hoi. Cả cái làng Vũ Đại gì ấy nữa.
Làng đó đâu có khác gì làng của ta. Cũng rặt một hạng nông dân chân đất mắt
toét thấp cổ bé họng coi vợ như giời coi giời bằng vung coi vung bằng bảo bối…
Vậy thì, làng Vũ Đại đã sản sinh ra một Chí Phèo – vĩ nhân nổi tiếng nhất mọi
thời đại, tại sao làng ta lại không thể sinh ra ta, người sẽ còn nổi tiếng hơn
cả Chí Phèo gấp nhiều lần?
